Skuteczne zabezpieczenie placu budowy przed deszczem wymaga trzech rzeczy: ograniczenia dopływu wody, zapewnienia kontrolowanego odpływu oraz przerwania prac, których nie można bezpiecznie wykonywać na mokrym podłożu. Sama plandeka nie wystarczy. Trzeba zabezpieczyć otwarty budynek, wykopy, materiały, instalację elektryczną, rusztowania i drogi komunikacyjne, a po opadach sprawdzić, czy deszcz nie naruszył konstrukcji tymczasowych albo jakości świeżo wykonanych robót.

Najważniejsze Najlepszy plan powstaje przed prognozowanym opadem. Gdy deszcz już pada, priorytetem jest bezpieczeństwo ludzi, a dopiero potem ratowanie materiałów i harmonogramu.

Najpierw oceń ryzyko i wyznacz osobę odpowiedzialną

Za działania na profesjonalnym placu budowy odpowiadają osoby pełniące właściwe funkcje w procesie budowlanym. Przed opadem warto wyznaczyć osobę, która sprawdzi prognozę, zleci zabezpieczenia, zamknie strefy niebezpieczne i wykona obchód po deszczu. Zakres prac powinien być zgodny z planem BIOZ, instrukcjami BHP, projektem organizacji robót i decyzjami kierownika budowy.

Prognozę trzeba analizować pod kątem intensywności i czasu opadu, ale także wiatru oraz burz. Lekka plandeka, która radzi sobie przy spokojnym deszczu, może stać się zagrożeniem podczas silnych podmuchów. Woda może też napłynąć z sąsiedniego terenu, nawet jeśli bezpośrednio nad budową opad jest mniejszy.

Przed deszczem wykonaj krótki obchód i odpowiedz na pytania:

• którędy woda może wejść do budynku lub wykopu;
• gdzie ma bezpiecznie odpłynąć;
• które materiały tracą właściwości po zamoczeniu;
• które przejścia, krawędzie i otwory stają się śliskie;
• które urządzenia elektryczne mogą znaleźć się w wodzie;
• jakie prace trzeba wstrzymać przed pogorszeniem warunków.

12 działań przed rozpoczęciem opadów

1. Uporządkuj odwodnienie terenu

Oczyść rowy, wpusty, rynny, rury spustowe i odpływy tymczasowe. Uformuj spadki tak, aby woda nie płynęła do budynku, magazynu ani wykopu. Jeżeli potrzebna jest pompa, przygotuj sprawne urządzenie, wąż tłoczny i bezpieczne miejsce zrzutu wody. Przy ryzyku przerwy w zasilaniu warto przewidzieć rozwiązanie awaryjne.

Wody nie należy odprowadzać na sąsiednią działkę, drogę ani w miejsce, w którym podmyje skarpę lub fundament. Sposób odprowadzania powinien być zgodny z organizacją budowy i lokalnymi wymaganiami.

2. Wykonaj tymczasowe zadaszenie ze spadkiem

Plandekę lub grubą folię rozłóż tak, aby tworzyła pochyłą powierzchnię. Materiał napięty poziomo szybko zamienia się w zbiornik. Kieszeń wypełniona wodą zwiększa obciążenie, rozciąga mocowania i może nagle się rozerwać.

Zakłady układaj zgodnie z kierunkiem spływu — górna warstwa powinna zachodzić na dolną. Krawędzie mocuj ciągle listwami, pasami lub rozwiązaniem zaprojektowanym do podłoża. Luźne cegły położone na folii nie są pewnym mocowaniem i mogą spaść albo zostać przesunięte przez wiatr.

3. Zamknij otwory w dachu, stropach i ścianach

Zabezpiecz świetliki, wyłazy, szyby instalacyjne, otwory okienne i przejścia przez strop. Osłona powinna jednocześnie chronić przed wodą i upadkiem. Cienka folia rozłożona nad otworem nie jest zabezpieczeniem przed wpadnięciem człowieka.

Przy krawędziach i otworach zachowaj balustrady, przykrycia konstrukcyjne oraz oznakowanie. Materiał hydroizolacyjny i zabezpieczenie BHP pełnią różne funkcje — często potrzebne są oba.

4. Zabezpiecz niedokończony dach

Na dachu bez finalnej hydroizolacji wykonaj szczelne, tymczasowe zamknięcie etapów robót. Szczególnie ważne są styki przy attykach, przepustach, wpustach i krawędziach termoizolacji. Jeżeli część docelowej membrany została już ułożona, jej wolny brzeg trzeba zabezpieczyć zgodnie z instrukcją systemu.

Nie należy improwizować z przypadkowych taśm, klejów i pian. Mogą utrudnić późniejsze wykonanie docelowego zgrzewu albo zanieczyścić podłoże. Tymczasowe rozwiązanie powinno dać się bezpiecznie włączyć do systemu lub usunąć bez uszkodzeń.

5. Osłoń ściany i świeże roboty

Świeży beton, zaprawy, tynki, jastrychy, hydroizolacje i powłoki mają określony czas ochrony przed deszczem. Sprawdź kartę techniczną produktu. Zabezpieczenie powinno chronić powierzchnię, ale nie przylegać do świeżej warstwy, jeśli mogłoby ją odcisnąć lub ograniczyć wymagane dojrzewanie.

Nie rozpoczynaj aplikacji, jeśli prognozowany deszcz nadejdzie przed uzyskaniem odporności na opad. Próba „zdążenia przed chmurą” często kończy się wypłukaniem spoiwa, pęcherzami albo utratą przyczepności.

6. Przenieś materiały wrażliwe na wodę

Cement, gips, suche zaprawy, wełnę mineralną, płyty gipsowo-kartonowe, drewno wykończeniowe i opakowania papierowe przenieś pod dach lub do szczelnego kontenera. Worki i płyty ustaw na paletach, ponad poziomem terenu. Nawet dobrze przykryta sterta może zamoknąć od dołu, jeżeli stoi w kałuży.

Plandeka powinna osłaniać górę i boki, ale sposób wentylacji trzeba dobrać do materiału. Szczelne owinięcie mokrego drewna lub stali może zatrzymać kondensację. Materiały chemiczne przechowuj w oryginalnych, zamkniętych opakowaniach i w zakresie temperatur podanym przez producenta.

7. Uporządkuj elementy lekkie i odpady

Puste opakowania, płyty, listwy, arkusze blachy, styropian i folie mogą zostać porwane przez wiatr. Przenieś je do zamkniętej strefy albo zamocuj w sposób odporny na podmuchy. Kontenery na odpady przykryj, jeśli woda zwiększyłaby masę odpadów lub spowodowała wypłukiwanie zanieczyszczeń.

8. Zabezpiecz wykopy

Ogranicz napływ wody powierzchniowej przez rowki i wały kierujące wodę poza krawędź. Urobku, palet i ciężkiego sprzętu nie składuje się przy samej skarpie. Sprawdź obudowę wykopu, zejścia, barierki i pompę. Osoba nieuprawniona nie powinna wchodzić do wykopu, w którym zbiera się woda albo którego skarpy zostały rozmyte.

Po intensywnym opadzie wykop wymaga ponownej oceny przez osobę odpowiedzialną. Wypompowanie wody nie oznacza automatycznie, że skarpa i dno odzyskały nośność.

9. Podnieś instalację elektryczną ponad poziom wody

Rozdzielnice, przedłużacze, połączenia i elektronarzędzia powinny być przeznaczone do warunków budowy i chronione przed opadem zgodnie z ich klasą oraz instrukcją. Połączeń nie pozostawiaj w kałużach ani bezpośrednio na gruncie. Stosuj wymagane zabezpieczenia różnicowoprądowe i regularne kontrole instalacji.

Mokrego osprzętu nie należy dotykać ani uruchamiać. Po zalaniu odłącz zasilanie w bezpieczny sposób i zleć sprawdzenie osobie z odpowiednimi kwalifikacjami.

10. Zabezpiecz drogi komunikacyjne

Usuń błoto z przejść, zapewnij stabilne pomosty i oznacz kałuże, uskoki oraz strefy rozmiękczonego gruntu. Schody, drabiny i pomosty rusztowań stają się podczas deszczu szczególnie śliskie. Nie dopuszczaj do używania prowizorycznych desek bez mocowania i zabezpieczenia przed przesunięciem.

11. Sprawdź rusztowania i konstrukcje tymczasowe

Zamknij dostęp do rusztowania, jeżeli warunki atmosferyczne uniemożliwiają bezpieczną pracę. Osłony siatkowe i plandeki zwiększają obciążenie wiatrem, dlatego nie można ich dowolnie dokładać do rusztowania. Mocowanie i dopuszczalny zakres osłonięcia powinny wynikać z dokumentacji konstrukcji.

12. Udokumentuj stan przed opadem

Zrób zdjęcia dachu, wykopów, składowisk, odpływów i świeżych robót. Zanotuj, które prace przerwano i jak zabezpieczono materiały. Dokumentacja pomaga w kontroli jakości, ustaleniu przyczyny szkody i planowaniu kolejnych etapów.